Reactie Briters op Keuringsdienst van Waarde over wasstrips

Het probleem met de uitzending? Alle wasstrips worden over één kam geschoren. Geen onderscheid tussen goedkope Chinese white label producten en lokaal in Europa geproduceerde alternatieven. Geen nuance tussen verschillende PVA-types met uiteenlopende eigenschappen. Geen ruimte voor het verschil tussen 90% en 10% PVA in de wasstrip.

Voor ons merk betekende dit een directe en flinke klap. Terwijl wij transparant zijn over onze ingrediënten, wetenschappelijke testen laten uitvoeren en investeren in Europese productie, worden we in het publieke oordeel in dezelfde hoek geplaatst als bedrijven die dat allemaal niet doen. Het gevolg? Klanten trekken zich massaal terug, niet omdat ons product niet deugt, maar omdat ze denken dat "alle wasstrips plastic zijn".

Hieronder zetten we de feiten op een rij. Niet om ons vrij te pleiten, maar om te laten zien waarom nuance ertoe doet.

Eerst even rechtzetten: de 60% claim

In de uitzending wordt gesproken over wasstrips die gemiddeld 60% PVA bevatten. Dat cijfer komt uit laboratoriumonderzoek van Katja Loos naar 13 verschillende merken. Het is een gemiddelde en geen vaste waarde voor elk product.

Onze wasstrips bestaan voor 10-15% uit PVA. Dat verschil is groot. Toch ontstaat in de beeldvorming het idee dat alle wasstrips "vol plastic zitten" en dat fabrikanten bewust misleiden. Die generalisatie klopt simpelweg niet en is precies waar veel onbegrip en boosheid vandaan komt.

De uitspraken van Katja Loos en Heather Leslie

Katja Loos: "Er bestaat geen biologisch afbreekbaar plastic"

Katja Loos zegt dat zij PVA heeft gemeten dat niet biologisch afbreekt, en dat er volgens haar vanuit de literatuur geen "biologisch afbreekbaar plastic" bestaat. Met "de literatuur" doelt zij waarschijnlijk op decennia aan polymeerchemisch onderzoek, waarin plastics in de basis worden gedefinieerd als stabiele, synthetische polymeren die niet zijn ontworpen om door micro-organismen te worden afgebroken.

Vanuit die klassieke chemische benadering is haar uitspraak goed te begrijpen. PVA is bovendien geen één stof, maar een brede groep polymeren met sterk uiteenlopende eigenschappen. Sommige PVA-varianten zijn inderdaad zeer slecht of nauwelijks biologisch afbreekbaar. Haar punt is daarmee vooral een waarschuwing: je kunt niet automatisch aannemen dat elk type PVA biologisch afbreekt.

Hoe PVA precies is opgebouwd, waarom sommige varianten beter afbreekbaar zijn dan andere en wat daarin technisch het verschil maakt, lichten we later in dit artikel verder toe. (In juli 2024 schreven we al uitgebreid over of PVA een terechte zorg is en de wetenschappelijke onderbouwing erachter.)

Heather Leslie: de nuance rond "60 graden"

Heather Leslie benadert PVA vanuit milieuwetenschappelijk perspectief. Zij benadrukt terecht dat PVA in water kan oplossen zonder direct biologisch af te breken. Onzichtbaar betekent niet weg: zolang micro-organismen het materiaal niet afbreken, blijven de polymeerketens aanwezig in het water.

Haar uitspraak dat PVA alleen afbreekt met "getrainde microben bij ongeveer 60 graden" kwam hard aan, omdat dit suggereert dat biologische afbraak onder normale omstandigheden vrijwel onmogelijk is. Die formulering is echter te absoluut.

In onze documentatie zijn onafhankelijke biodegradatietesten uitgevoerd volgens ISO 14851. Dit is een internationaal erkende testmethode voor aërobe biologische afbraak in waterige systemen, representatief voor afvalwaterzuivering. De testcondities zijn daarbij expliciet vastgelegd:

• Testnorm: ISO 14851
• Medium: actief slib uit een waterzuiveringsinstallatie
• Omstandigheden: zuurstofrijke omstandigheden (aëroob)
• Testduur: meerdere weken
• Testtemperatuur: 20-25 °C (gestandaardiseerde kamertemperatuur)

Deze temperatuur is belangrijk: het gaat hier niet om 60 °C, niet om industriële compostering en niet om extreme laboratoriumcondities. Toch laten deze testen zien dat ons specifieke PVA-type aantoonbaar biologisch wordt afgebroken door micro-organismen onder deze gematigde omstandigheden.

Dat betekent niet dat afbraak overal en altijd vanzelfsprekend is. Het betekent wél dat de stelling "PVA breekt alleen af bij 60 graden" feitelijk niet opgaat voor dit PVA-type. Hogere temperaturen kunnen afbraak versnellen, maar zijn geen absolute voorwaarde.

Het experiment met verdampen

In de uitzending lossen ze PVA op in water en laten dat water vervolgens verdampen. Wat overblijft is een dunne plasticachtige laag. Dat beeld is schokkend, en terecht.

Wetenschappelijk laat dit experiment één ding heel duidelijk zien: oplossen is geen afbraak. Als je water weghaalt, blijft de opgeloste stof achter. Punt. Maar dit is géén afbreekbaarheidstest. Door te verdampen, sluit je juist de route naar biologische afbraak volledig uit. Het experiment bewijst dus niet dat PVA "voor altijd blijft bestaan", maar dat het niet vanzelf verdwijnt door alleen contact met water.

Het is vergelijkbaar met beweren dat een auto niet kan rijden, terwijl je er geen benzine in hebt gedaan. Door de essentiële voorwaarde voor de functie weg te halen, kun je geen conclusies trekken over wat er onder normale omstandigheden gebeurt. Voor biologische afbraak van PVA zijn micro-organismen en een waterige omgeving nodig. Door het water te laten verdampen, haal je juist die voorwaarden weg.

Wat hier opvallend ontbreekt

Opvallend is dat er in het programma geen afbreekbaarheidstesten zijn uitgevoerd, terwijl dát precies de kern van de discussie is. Met een gestandaardiseerde biologische test had kunnen worden onderzocht of, en in welke mate, het gebruikte PVA biologisch afbreekt onder realistische omstandigheden.

Zo'n test is minder visueel spectaculair dan een verdamp-experiment, maar wel inhoudelijk veel relevanter. Het ontbreken ervan maakt het item visueel sterk en confronterend, maar laat het belangrijkste antwoord juist onbeantwoord. Dat is jammer, want daarmee verschuift de focus van inzicht naar sensatie.

Waarom PVA in wasstrips geen "gewoon plastic" is

(uitgelegd met spaghetti)

Als mensen horen dat wasstrips PVA bevatten, gaat vaak meteen het alarm af: plastic. En plastic kennen we als iets dat jarenlang blijft rondzwerven in het milieu. Toch werkt PVA in wasstrips fundamenteel anders dan hard plastic. Om dat verschil te begrijpen, helpt één simpele vergelijking: spaghetti.

Vier soorten "plastic", uitgelegd met spaghetti

Twee dingen bepalen of PVA afbreekbaar is:

1. Is de spaghetti gaar? (= hydrolysegraad)

Dit is het belangrijkste punt. Sommige PVA is te vergelijken met ongekookte spaghetti: hard, stug en moeilijk te breken. Micro-organismen kunnen daar weinig mee. Dit type PVA komt ook terug in de kritiek van Katja Loos: zij heeft PVA gemeten dat inderdaad nauwelijks biologisch afbreekt.

Andere PVA is juist goed gekookte spaghetti: zacht, soepel en makkelijk uit elkaar te halen. Dát type is toegankelijk voor micro-organismen.

Of PVA "gaar" is, hangt af van de hydrolysegraad. Dat klinkt technisch, maar betekent simpel gezegd: hoe hoger die graad, hoe minder "hard plastic-achtig" het materiaal zich gedraagt en hoe beter bacteriën erbij kunnen.

2. De lengte van de spaghetti (= ketenlengte)

Korte spaghetti eet makkelijker dan één lange sliert. Voor PVA geldt hetzelfde:

• Kortere ketens → sneller afbreekbaar
• Langere ketens → afbraak kost meer tijd

En hier zit een belangrijk nuancepunt, ook richting uitspraken van Heather Leslie: lange ketens worden niet "nooit" afgebroken. Het proces verloopt alleen trager en is gevoeliger voor omstandigheden.

Wat gebeurt er bij wasstrips?

Bij wasstrips verloopt het proces in stappen:

In de wasmachine

De strip lost volledig op in water. Er blijven geen vaste stukjes achter. De "spaghetti" wordt zacht en verspreidt zich in het water. Dat is oplossen, nog geen afbraak.

In de rioolwaterzuivering

Daar zitten micro-organismen die opgeloste stoffen kunnen opnemen. Als het PVA zacht genoeg is (juiste hydrolysegraad) en de omstandigheden gunstig zijn, kan een deel van het PVA biologisch worden afgebroken.

Belangrijk: dit gebeurt niet altijd volledig en niet overal even snel. Dat hangt af van het type PVA, de aanwezige bacteriën en de omstandigheden. Dit is precies de nuance die Heather Leslie terecht benadrukt.

Wat blijft er dan over?

Bij biologische afbraak wordt PVA stap voor stap omgezet. Een deel wordt gemineraliseerd (bijvoorbeeld tot water en CO₂), een ander deel kan langer blijven circuleren voordat verdere afbraak plaatsvindt.

Dat gedrag is fundamenteel anders dan bij hard plastic, dat niet oplost en alleen uiteenvalt in microplastics.

Wat ontbrak: Europa vs. China

Een cruciaal punt dat helaas niet aan bod kwam in de uitzending, is de herkomst van wasstrips. En dat betreuren we, want dit is misschien wel het belangrijkste onderscheid in duurzaamheid. Veel wasstrips die je in Nederland online vindt, zijn zogeheten 'white label' producten die goedkoop in China worden geproduceerd en vervolgens de halve wereld over worden gevlogen. De CO2-besparing die je door het lichte gewicht zou behalen, wordt daarmee grotendeels tenietgedaan voordat het product überhaupt in de winkel ligt.

Briters produceert lokaal in Europa. Dat betekent korte transportlijnen, voldoen aan de strengste Europese kwaliteitseisen en productie onder Europese arbeidswetten. Het betekent ook dat we controle hebben over onze toeleveringsketen en transparant kunnen zijn over waar en hoe onze producten gemaakt worden. Voor ons is dat de basis als je een duurzaam product wilt aanbieden.

Dat dit onderscheid niet werd gemaakt in de uitzending, maakt het "alle wasstrips over één kam scheren" alleen maar pijnlijker. Want hier zit een reëel verschil in impact, niet alleen voor het milieu, maar ook voor arbeidsomstandigheden en transparantie in de keten.

Conclusie

Wat we hebben geleerd

• PVA is geen enkele stof, maar een groep materialen met sterk verschillende eigenschappen
• Algemene uitspraken over "alle wasstrips" doen geen recht aan de grote verschillen tussen producten
• Biologische afbraak is type- en contextafhankelijk en wetenschappelijk aantoonbaar bij het juiste PVA-type
• Oplossen is niet hetzelfde als afbreken, maar PVA gedraagt zich ook fundamenteel anders dan hard plastic

Wat betekent dit voor jou?

Voor jou als consument wordt het makkelijker om een weloverwogen keuze te maken als je weet waar je op moet letten. Met Briters kies je voor een product dat:

• Lokaal in Europa is geproduceerd
• Slechts 10-15% PVA bevat (niet 60%)
• PVA gebruikt met een hydrolysegraad van 88-89%, wetenschappelijk getest volgens ISO-normen
• Transparant is over wat we wel en niet claimen

Geen verre vliegreizen, geen vage marketing, maar gewoon een schone was en een eerlijk verhaal.

Bekijk al onze duurzame producten en ontdek het volledige assortiment van Briters. Van wasstrips tot wasconcentraat en van vlekverwijderaar tot vaatwastabletten - allemaal met dezelfde focus op kwaliteit en duurzaamheid.

Lees meer over onze Briters wasstrips en ontdek waarom duizenden klanten al zijn overgestapt naar een eerlijker en duurzamer alternatief voor traditioneel wasmiddel.

Wetenschappelijke onderbouwing: PVA-afbreekbaarheid volgens ISO-testen

Voor wie dieper wil duiken in de wetenschappelijke onderbouwing achter onze claims, beschrijven we hier in detail wat de ISO-testen precies hebben aangetoond over de biologische afbreekbaarheid van PVA.

Wat is PVA en hoe werkt het?

Polyvinylalcohol (PVA) is een wateroplosbaar polymeer dat zich fundamenteel anders gedraagt dan conventionele kunststoffen. Bij normaal gebruik van wasmiddelen lost PVA volledig op in water en komt het via het afvalwater terecht in afvalwaterzuiveringsinstallaties.

Technische onderbouwing: hydrolysegraad van ons PVA

Uit wetenschappelijke literatuur is bekend dat biologische afbraak van PVA pas mogelijk wordt bij een voldoende hoge hydrolysegraad. Grof gezegd geldt:

• < ±80% hydrolyse → slecht wateroplosbaar, nauwelijks biologisch afbreekbaar
• ±85–90% hydrolyse en hoger → goed wateroplosbaar, enzymatisch toegankelijk, biologische afbraak mogelijk

Het PVA dat in onze wasstrips wordt gebruikt heeft volgens de productspecificatie een hydrolysegraad van circa 88-89%. Dat plaatst dit materiaal duidelijk in de categorie waarbij micro-organismen het polymeer kunnen opnemen en afbreken, mits de omstandigheden daarvoor geschikt zijn.

Dit verklaart waarom in onafhankelijke ISO-afbreekbaarheidstesten biologische afbraak wordt waargenomen bij dit specifieke PVA-type, terwijl andere (lager of anders gemodificeerde) PVA-varianten dat niet laten zien. Voor een uitgebreide uitleg over waarom PVA biologisch afbreekbaar is en hoe dit wetenschappelijk is aangetoond, lees ons artikel over PVA en biologische afbreekbaarheid uit juli 2024.

ISO 14851: Afbreekbaarheid in waterige systemen

De biologische afbreekbaarheid van PVA is onderzocht volgens internationale ISO-normen. In ISO 14851 is de afbraak van PVA getest in waterige systemen met micro-organismen uit actief slib, zoals toegepast in afvalwaterzuiveringsinstallaties.

Deze test meet het zuurstofverbruik van micro-organismen en laat zien dat opgeloste PVA door deze micro-organismen wordt gemetaboliseerd. De resultaten tonen aan dat PVA inherently biologisch afbreekbaar is in waterige omstandigheden: het materiaal kan door micro-organismen worden afgebroken en gemineraliseerd.

ISO 17556: Afbreekbaarheid in bodem

Aanvullend is de afbreekbaarheid van PVA in bodem onderzocht volgens ISO 17556. Deze test laat zien dat PVA biologisch afbreekbaar is in bodemomstandigheden, mits het materiaal eerst in water is opgelost.

Vast, onopgelost PVA breekt in bodem slechts beperkt af. De oplosbaarheid in water is daarmee een essentiële voorwaarde voor effectieve biologische afbraak. Dit onderstreept nogmaals dat PVA zich anders gedraagt dan traditioneel plastic.

Belangrijke nuancering

Samen laten deze ISO-testen zien dat PVA geen persistent materiaal is in watergedragen milieus. Bij normaal gebruik lost het materiaal op in water. In die vorm is PVA biologisch afbreekbaar in afvalwaterzuiveringsprocessen en kan het door micro-organismen worden gemineraliseerd.

Tegelijkertijd tonen de testen ook aan dat de afbreekbaarheid afhankelijk is van de omstandigheden, zoals de aanwezigheid van water en micro-organismen. Dit moet niet worden geïnterpreteerd als een onvoorwaardelijke of universele afbraakclaim, maar als een wetenschappelijk onderbouwde conclusie binnen de juiste context van gebruik.

Bij Briters zijn we transparant over deze nuances. Onze wasstrips zijn ontworpen voor normaal gebruik in de wasmachine. Hierbij lost het PVA op in water en komt het via afvalwater terecht bij de waterzuivering. Dáár, in die waterige omgeving met aanwezige micro-organismen, kan biologische afbraak plaatsvinden. Dit zijn de omstandigheden waarin de ISO-testen hebben aangetoond dat ons specifieke PVA-type biologisch afbreekbaar is.

Belangrijk om te vermelden: dit betekent niet dat afbraak altijd volledig of onmiddellijk is. De snelheid en mate van afbraak hangt af van verschillende factoren, zoals de samenstelling van het actieve slib, de verblijftijd in de zuivering en de lokale omstandigheden. Een deel van het PVA kan in de waterzuivering biologisch worden afgebroken, maar wat daar niet volledig wordt afgebroken, komt met het effluent terecht in het oppervlaktewater.

En wat gebeurt daar? In oppervlaktewater zijn ook micro-organismen aanwezig, maar de omstandigheden zijn anders dan in een waterzuiveringsinstallatie. De concentratie aan bacteriën is lager, de temperatuur varieert en er is minder controle over de condities. Hierdoor kan verdere biologische afbraak langzamer verlopen. Het PVA blijft opgelost in het water en kan in deze vorm verder circuleren.

Hier zit een cruciaal verschil met hard plastic: opgelost PVA vormt geen vaste deeltjes of microplastics die ophopen in het milieu. Het blijft in oplossing en kan in principe verder biologisch worden afgebroken wanneer het in contact komt met de juiste micro-organismen, ook al gaat dat mogelijk veel langzamer dan in de zuivering. Tegelijkertijd kunnen we niet met zekerheid zeggen hoeveel precies wordt afgebroken en hoeveel in oplossing blijft circuleren. Dat is precies waarom de term "inherently biologisch afbreekbaar" wordt gebruikt: het materiaal kán worden afgebroken onder de juiste omstandigheden, maar dat is geen garantie voor volledige en snelle afbraak in elk scenario.